اورولوژی یک تخصص پزشکی است که بر مشکلات و بیماریهای مرتبط با دستگاه ادراری و دستگاه تناسلی مردان متمرکز است. سیستم ادراری مسئول تصفیه و حذف مواد زائد و سموم از بدن است تا سلامت کلی بدن حفظ شود. برخی از اورولوژیستها به درمان مشکلات عمومی دستگاه ادراری میپردازند، در حالی که برخی دیگر در زمینههای خاصی از اورولوژی که در ادامه به آنها میپردازیم، تخصص دارند. برای آشنایی بیشتر با این تخصص و بیماریهایی که با این تخصص درمان میشوند، تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
اورولوژی چیست؟
اصطلاح “اورولوژی” به معنای تخصص جراحی کلیهها و دستگاه ادراری تناسلی است، اما بسیاری از افراد ممکن است با این واژه آشنا نباشند و آن را به عنوان تخصص کلیهها بشناسند. در پزشکی، دو رشته اصلی برای درمان بیماریهای کلیوی وجود دارد: نفرولوژی، که به درمان غیرجراحی بیماریهای کلیوی و دیالیز اختصاص دارد، و اورولوژی، که به جراحی دستگاه ادراری تناسلی مربوط میشود.
این تخصص شامل درمان سنگهای ادراری به روشهای پزشکی و جراحی، بیماریهای مادرزادی دستگاه ادراری و تناسلی، سرطانهای مرتبط با این سیستم، اختلالات جنسی و ناباروری مردان، مشکلات پروستات، بیماریهای بیضه و کیسه بیضه، و جراحیهای دستگاه تناسلی خارجی مردان است.
اورولوژی مشابه رشته تخصصی زنان و زایمان در زنان است، اما مختص مردان میباشد. این رشته شامل سنگشکنی و درمان غیرتهاجمی و تهاجمی سنگهای دستگاه ادراری با استفاده از فناوریهای پیشرفته و جراحیهای بسته است.
اورولوژی بر چه مواردی تمرکز دارد؟
اورولوژی شاخهای از پزشکی است که به درمان بیماریهای دستگاه ادراری و تناسلی مردان میپردازد. برخی اورولوژیستها به مسائل عمومی دستگاه ادراری رسیدگی میکنند، در حالی که دیگران در زمینههای خاصی از اورولوژی تخصص دارند، از جمله:
- اورولوژی زنان، که بر مشکلات دستگاه تناسلی و ادراری زنان تمرکز دارد.
- ناباروری مردان، که به بررسی و درمان مشکلاتی میپردازد که مانع از بارداری مردان با همسرشان میشود.
- عصبشناسی اورولوژی، که مشکلات ادراری ناشی از اختلالات سیستم عصبی را بررسی میکند.
- اورولوژی کودکان، که به مشکلات ادراری در کودکان توجه دارد.
- انکولوژی اورولوژی: این شاخه بر درمان سرطانهای مربوط به دستگاه ادراری، از جمله سرطانهای مثانه، کلیه، پروستات و بیضه متمرکز است.
علت لزوم مراجعه به اورولوژی
این بیماری میتواند روند طبیعی زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد و با مراجعه به پزشک متخصص، گزینههای درمانی مختلف برای آن ارائه میشود.
مسائل رایج شامل مشکلاتی در ادرار کردن نظیر جریان شدید ادرار، درد، ادرار کدر یا وجود خون در ادرار است. تغییرات در الگوی ادرار مانند تکرر مداوم، مشکلات در حفظ نعوظ، ناباروری، احساس سنگینی در ناحیه واژن، و درد لگن از دیگر مشکلات ممکن هستند. همچنین، کاهش میل جنسی، ادرار در شرایط غیرقابل کنترل مانند شبها یا هنگام عطسه، خندیدن یا ورزش، مشکلات نگهداری ادرار بعد از بارداری در زنان، و افتادگی اندامهای لگنی مثل رحم یا مثانه که به داخل یا خارج از واژن فشار میآورد، نیز از جمله مسائل مهم میباشند.
در کودکان، شب ادراری و بیضههای نزول نکرده ممکن است مشاهده شود. مشکلات دیگری که ممکن است وجود داشته باشد شامل از دست دادن کنترل مثانه، واریکوسل (وریدهای متورم در کیسه بیضه)، درد در ناحیه کمر، معده یا کشاله ران که ممکن است به سنگ کلیه مربوط شود، و آسیبهای وارده به دستگاه ادراری است.
در طول مراجعه به متخصص اورولوژی، چه انتظاراتی میتوانید داشته باشید؟
هنگامی که به متخصص اورولوژی مراجعه میکنید، مهم است که علت مراجعه خود را به طور دقیق توضیح دهید. همچنین، لازم است که سوابق پزشکی و داروهایی که مصرف میکنید را با اورولوژیست در میان بگذارید تا او بتواند آزمایشهای مناسب را بر اساس وضعیت شما تجویز کند.
برخی از این آزمایشها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
معاینه فیزیکی
معاینه فیزیکی در مردان و زنان به طور متفاوتی انجام میشود. در مردان، ممکن است پزشک نیاز به انجام معاینه رکتوم داشته باشد، در حالی که در زنان، ممکن است معاینه لگن ضروری باشد.
آزمایش ادرار
برای تشخیص علت بیماری، آزمایشهای خون و نمونهبرداری از مایع منی انجام میشود. در این آزمایشها، نمونههایی از ادرار، خون و مایع منی شما گرفته میشود تا مشکل مشخص گردد. متخصص اورولوژی ممکن است آزمایش ادرار باقیمانده پس از تخلیه کامل مثانه را انجام دهد تا سرعت خروج ادرار از بدن در هنگام ادرار را بررسی کند. علاوه بر این، او میتواند میزان ادرار باقیمانده در مثانه پس از ادرار کردن را اندازهگیری کند. از نمونههای ادرار نیز برای شناسایی باکتریهای عامل عفونت استفاده میشود.
تست های تصویربرداری، مانند سونوگرافی یا تومورگرافی کامپیوتری
این آزمایشها به پزشک این امکان را میدهند که به بررسی داخلی دستگاه ادراری شما بپردازد.
متخصصان اورولوژی برای انجام انواع جراحیهای مربوطه آموزش دیدهاند که شامل موارد زیر است:
- نمونهبرداری از مثانه، کلیهها یا پروستات: برای تحلیل بافتهای مشکوک.
- سیستکتومی: که شامل برداشتن کامل مثانه برای درمان سرطان است.
- سنگشکنی خارج از بدن با امواج شوک: که به شکستن سنگهای کلیه کمک میکند تا راحتتر دفع شوند.
- پیوند کلیه: که در آن کلیه بیمار با کلیهای سالم جایگزین میشود.
- درمان انسداد: شامل روشهای مختلف برای باز کردن مسیرهای مسدود شده.
- ترمیم آسیبهای ناشی از جراحت: برای بازگرداندن عملکرد طبیعی.
- بازسازی اندامهای ادراری: شامل ترمیم نواقص و مشکلات ساختاری.
- پروستاتکتومی: که به برداشتن تمام یا بخشی از غده پروستات برای درمان سرطان پروستات مربوط میشود.
- اسلینگ: روشی برای درمان بیاختیاری ادرار.
- برداشتن پروستات از طریق مجرای ادرار: که شامل حذف بافت اضافی از پروستات بزرگ شده است.
- یورتروسکوپی: استفاده از اسکوپ برای برداشت سنگ از کلیهها و حالب.
- وازکتومی: که برای جلوگیری از بارداری انجام میشود و شامل بریدن و بستن مجرای دفران است.
روشهای درمان که اورولوژیست ارائه میدهد
درمان و روشهای رایج اورولوژی
- تجویز دارو: برای مدیریت و درمان مشکلات اورولوژیک.
- تمرینات تقویت عضلات لگن: به منظور بهبود عملکرد و قدرت عضلات لگن.
- درمانهای جراحی: در برخی موارد، جراحی به عنوان گزینه درمانی توصیه میشود.
روشهای متداول در اورولوژی:
- سیستوسکوپی: استفاده از دستگاهی شبیه تلسکوپ به نام سیستوسکوپ برای مشاهده نزدیک مثانه و مجرای ادرار.
- سیستوگرام: تصویربرداری اشعه ایکس از مثانه برای بررسی مشکلات آن.
- اورتروسکوپی: مشابه سیستوسکوپی، اما برای بررسی حالبها و کلیهها.
- بیوپسی پروستات: برداشتن نمونه کوچک از بافت پروستات برای آزمایش سرطان.
- نفرکتومی: جراحی برای برداشتن کلیه به منظور درمان سرطان.
- وازکتومی: بریدن لولههای دفران برای پیشگیری از بارداری.
- اورودینامیک: اندازهگیری فشار و حجم داخل مثانه برای ارزیابی عملکرد آن.
سخن پایانی اورولوژی تخصصی پزشکی است که به مشکلات دستگاه ادراری و تناسلی مردان و زنان میپردازد. این رشته شامل درمان بیماریهای کلیوی، اختلالات ادراری، مشکلات جنسی، بیماریهای پروستات، و مشکلات تناسلی است. درمانها شامل داروها، تمرینات تقویتی، و جراحیهای مختلف مانند سیستوسکوپی، بیوپسی پروستات، و سنگشکنی با امواج شوک هستند. مشاوره با متخصص اورولوژی برای تشخیص دقیق و انتخاب بهترین درمان بسیار مهم است و میتواند به بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند